Miejski Rzecznik Konsumentów

Miejski Rzecznik Konsumentów

Kredyty

Increase Normal Decrease

Poradnik dla konsumentów powstał we współpracy ze Stowarzyszeniem Konsumentów Polskich.

opublikowany: Czwartek, 11 Sierpnia 2016 - 13:49, admin

Szczegółowe informacje znajdziesz w zakładce Porady 2016

W kolejnych zakładkach znajdziesz przydatne wzory pism, obowiązujące przepisy i adresy instytucji.

  1. 1.
    Wniosek konsumenta do Miejskiego Rzecznika Konsumentów m.st. Warszawy
    (plik: wniosek_o_pomoc_mrk.doc, rozmiar pliku: 71 KB)
    Pobierz
  2. 2.
    odstąpienie od umowy kredyt konsumencki
    (plik: odstapienie_od_umowy_kredyt_konsumencki.docx, rozmiar pliku: 11.23 KB)
    Pobierz
  3. 3.
    reklamacja usług finansowych
    (plik: reklamacja_uslug_finansowych.docx, rozmiar pliku: 12.65 KB)
    Pobierz
  4. 4.
    upoważnienie banku do udzielenia informacji rzecznikowi konsumentów
    (plik: upowaznienia_banku_do_udzielenie_informacji_mrk.docx, rozmiar pliku: 12.36 KB)
    Pobierz
  5. 5.
    upoważnienie SKOKu do udzielenia informacji rzecznikowi konsumentów
    (plik: upowaznienie_skoku_do_udzielenia_informacji_mrk.docx, rozmiar pliku: 12.36 KB)
    Pobierz
  1. 1.
    Przejdź
  2. 2.
    Ustawa z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim
    (adres: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011001081)
    Przejdź
  3. 3.
    Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
    (adres: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20071711206)
    Przejdź
  4. 4.
    Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe Dz.U. 1997 nr 140 poz. 939
    (adres: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939)
    Przejdź
  5. 5.
    ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym
    (adres: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20160000892)
    Przejdź
  6. 6.
    ustawa z dnia 9 października 2015 r. o wsparciu kredytobiorców znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, którzy zaciągnęli kredyt mieszkaniowy
    (adres: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20150001925)
    Przejdź
zamknij
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dane adresowe:
Warszawa, Plac Powstańców Warszawy 1
00-950 Warszawa
Dane kontaktowe:
phone.: 22 55 60 800
fax: uokik@uokik.gov.pl
zamknij
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych Dane adresowe:
Warszawa, ul. Stawki 2
00-193 Warszawa
zamknij
Komisja Nadzoru Finansowego Dane adresowe:
Warszawa, Plac Powstańców Warszawy 1
00-030 Warszawa
Dane kontaktowe:
phone.: (22) 262-41-11
fax: fax (22) 262-51-95
zamknij
Bankowy Arbitraż Konsumencki Dane adresowe:
Warszawa, ul. Kruczkowskiego 8
00-380 Warszawa
zamknij
Biuro Informacji Kredytowej Dane adresowe:
Warszawa, ul. Postępu 17A
02-676 Warszawa
zamknij
Biuro Rzecznika Finansowego Dane adresowe:
Al. Jerozolimskie 87
02-001 Warszawa
Dane kontaktowe:
phone.: +48 22 333-73-26
fax: +48 22 333-73-29
zamknij

W języku potocznym określenia „pożyczka” i „kredyt” stosowane są zamiennie. 

W rzeczywistości to inne umowy i tym samym różne usługi finansowe. 

 

Pożyczka. Sama umowa pożyczki obejmuje przekazanie określonej ilości pieniędzy albo innych rzeczy oznaczonych co do gatunku z obowiązkiem ich zwrotu. To umowa cywilnoprawna, regulowana przepisami kodeksu cywilnego i ustawy o kredycie konsumenckim. Pożyczkobiorca sam decyduje o rozdysponowaniu  pieniędzy pochodzących z umowy pożyczki. Pożyczka nie musi być udzielona przez bank – może jej udzielić w zasadzie każdy. Jeśli kwota pożyczki przekracza 500 zł powinna być stwierdzona pismem.

Przykłady pożyczek:

Pan Marek wziął tzw. chwilówkę, czyli pożyczkę w firmie pożyczkowej.

Pani Mariola pożyczyła od sąsiadki 1000 zł.

Pan Henryk zawarł z bankiem umowę pożyczki.

 

Kredyt to czynność bankowa, regulowana przepisami prawa bankowego. Polega na oddaniu do dyspozycji klienta określonej kwoty przeznaczonej na ustalony w umowie cel. Przedmiotem umowy kredytu mogą być wyłącznie środki pieniężne. Środki pochodzące z kredytu trzeba wykorzystać zgodnie z warunkami umowy i zwrócić wykorzystany kredyt wraz z odsetkami i prowizjami. Umowa kredytu wymaga formy pisemnej i musi zawierać określone przepisami prawa elementy.

Przykłady kredytów:

Pan Mariusz zawarł z bankiem umowę kredytu hipotecznego.

Pani Beata chciała kupić samochód na raty. Zawarła umowę kredytu w banku na zakup samochodu.

 

Innymi słowy, pieniądze otrzymane od pożyczkodawcy możesz dowolnie rozdysponować. Przy umowie kredytu otrzymujesz określoną kwotę, którą możesz wykorzystać na ustalony umownie cel. Kredyty mogą być oferowane wyłącznie przez banki i SKOKi. Pożyczka może być udzielona zarówno przez bank, jak i firmę pożyczkową, a nawet osobę prywatną. 

Ze względu na cel i charakter kredytu można wyróżnić ich kilka rodzajów, m. in. kredyt w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym (tzw. debet), kredyt odnawialny, kredyt hipoteczny, kredyt konsolidacyjny.

Kredyt w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym, popularnie nazywany debetem, polega na przyznaniu limitu kredytowego w rachunku bieżącym. Właściciel rachunku może wykonywać dyspozycje nie tylko co do środków znajdujących się na rachunku, ale także środków przyznanych w określonej umową kwocie. Spłata następuje w terminach określonych w umowie ze środków wpływających na rachunek. 

Zbliżony do ww. kredytu w rachunku jest kredyt odnawialny. Polega na przyznaniu limitu kredytowego w rachunku w określonej umową wysokości, jednak z możliwością jego wielokrotnego wykorzystania. Wpłynięcie środków na konto po wykorzystaniu części lub całości limitu powoduje zmniejszenie zadłużenia, tym samym zwiększając dostępny limit kredytowy. 

Kredyt hipoteczny to kredyt zabezpieczony hipoteką, z reguły długoterminowy i zaciągany w celu sfinansowania zakupu lub budowy mieszkania lub domu. Zabezpieczeniem kredytu jest wpis hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości.

Kredytem konsolidacyjnym jest natomiast kredyt przeznaczony na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek. Dotychczas zaciągnięte przez ciebie zobowiązania mogą zostać połączone w jeden kredyt. Spłacasz wówczas jedno zobowiązania w jednej racie.

Przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł (albo równowartość tej kwoty w innej walucie), udzielony konsumentowi przez profesjonalną instytucję finansową. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności:

umowę pożyczki;

umowę kredytu;

umowę o płatnym odroczeniu konsumentowi terminu płatności;

umowę o kredyt na rzecz osoby trzeciej, gdy konsument zobowiązuje się do zwrotu środków,

umowę o kredyt odnawialny.

Kredytami konsumenckimi są zatem pożyczki i kredyty udzielane konsumentom - osobom prywatnym przez profesjonalistów - banki,  SKOKi i instytucje pożyczkowe. Na potrzeby szczególnej ochrony interesów konsumentów do tego typu umów mają zastosowanie odrębne przepisy ustawy o kredycie konsumenckim.

 

Podstawa prawna:
art. 720 – 724 Kodeksu cywilnego
art. 69 i 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
art. 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim

zamknij

Zanim dojdzie do zawarcia umowy, instytucje finansowe mają obowiązek zbadać twoją zdolność kredytową. To podstawowe zabezpieczenie spłaty kredytu lub pożyczki i obowiązek ustawowy, nie tylko banków, ale i firm pożyczkowych. Zdolność kredytowa to nic innego jak indywidualna zdolność do spłaty zaciągniętego zobowiązania wraz z odsetkami w określonych umową terminach. W jaki sposób jest ustalana? 

Ocena zdolności kredytowej dokonywana jest na podstawie informacji udzielonych przez ciebie lub pozyskanych z właściwych baz danych, jak Biuro Informacji Kredytowej (BIK), biura informacji gospodarczej (np. Krajowy Rejestr Długów, BIG InfoMonitor, ERIF). Instytucja finansowa uwzględnia wysokość uzyskiwanych zarobków, koszty utrzymania, historię kredytową - terminowość spłaty wcześniejszych zobowiązań. Oznacza to, że instytucje finansowe mogą zobowiązać cię do przedstawienia dokumentów i informacji potrzebnych do oceny twojej zdolności kredytowej. 

Jeśli kredytodawca odmówi ci udzielenia kredytu lub pożyczki na podstawie informacji zawartych w odpowiednich bazach danych, musi cię o tym powiadomić niezwłocznie i bezpłatnie. Informacja ta powinna zawierać oznaczenie bazy danych, z której dane pobrano oraz wyniki takiego sprawdzenia.

 

Podstawa prawna: 
Art. 9, 10, 12 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim

zamknij

Pozytywna ocena zdolności kredytowej nie jest jedyną formą zagwarantowania spłaty. Banki i inne instytucje pożyczkowe mogą wymagać ustanowienia dodatkowego zabezpieczenia. Ma to na celu zmniejszenie ryzyka braku spłaty zadłużenia. Formy zabezpieczeń są zróżnicowane i oparte zarówno na przepisach prawa cywilnego, jak i prawa bankowego.

Istotą zabezpieczenia osobistego jest zobowiązanie do spłaty nie tylko dłużnika, ale i osoby dodatkowej.

Do stosowanych zabezpieczeń osobistych należą między innymi:
weksle 
poręczenie 
przystąpienie do długu. 

Weksel to papier wartościowy, dokument zawierający bezwarunkowe zobowiązanie do zapłaty określonej kwoty (sumy wekslowej) w wyznaczonym terminie i miejscu. Co więcej, weksel może być przenoszony na inne osoby, dzięki czemu stanowi przedmiot obrotu.  

Przez poręczenie osoba trzecia (poręczyciel) zobowiązuje się do spłaty zobowiązania w przypadku braku spłaty przez kredytobiorcę. 

Podobnym zabezpieczeniem jest przystąpienie do długu, jednak w tym przypadku osoba trzecia przystępująca do kredytu staje się solidarnym dłużnikiem. Oznacza to, że do chwili spłaty zadłużenia zarówno pożyczkobiorca/kredytobiorca, jak i osoba przystępująca do długu pozostają zobowiązani do spłaty.

Przykład:

Pan Jakub chciał zaciągnąć kredyt na zakup nowego samochodu. Bank niewłaściwie ocenił jego zdolność kredytową z uwagi na niskie zarobki. Siostra pana Jakuba otrzymuje wysokie wynagrodzenie i postanowiła przystąpić do długu. Bank na tej podstawie udzielił kredytu panu Jakubowi. W przypadku braku spłaty kredytu bank będzie mógł egzekwować powstałe zadłużenie nie tylko z majątku pana Jakuba, ale i z majątku jego siostry.

 

Najczęściej spotykanymi innymi zabezpieczeniami są: 
hipoteka, 
ubezpieczenie kredytu, 
zastaw, 
bankowy zastaw rejestrowy, 
zastaw na prawach, 
przewłaszczenie na zabezpieczenie, 
kaucja,  
blokada środków na rachunku bankowym.

Przykład:

Państwo Kowalscy chcą kupić mieszkanie. Nie posiadają środków na zakup lokalu i chcą zaciągnąć kredyt. Bank odmówił udzielenia kredytu bez żadnego dodatkowego zabezpieczenia ze względu na wysoką kwotę zobowiązania. Został udzielony kredyt hipoteczny, obciążający nieruchomość prawem do dochodzenia roszczenia wpisem do ksiąg wieczystych.

  

Podstawa prawna:
art. 93, 101, 102 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

zamknij

Na ogół pojęciem kojarzonym automatycznie z kredytem lub pożyczką są odsetki. Nie są to jednak jedyne koszty kredytu. Jeszcze przed wypłaceniem środków przez instytucję finansową mogą pojawić się inne opłaty. 

Zawsze powinieneś dokładnie przeczytać umowę i sprawdzić, jakie opłaty i prowizje są pobierane przez bank lub instytucję pożyczkową. Pamiętaj, że masz prawo uzyskać bezpłatny projekt umowy, zawierający twoje dane i wszystkie warunki, na których kredyt może zostać udzielony. Umożliwi ci to spokojne przeanalizowanie umowy i podjęcie rozsądnej decyzji.  

 

Do najczęściej występujących dodatkowych opłat należą:

prowizja – wynagrodzenie za udzielenie kredytu lub pożyczki, na ogół ustalone proporcjonalnie, procentowo od wysokości pożyczki,

opłata przygotowawcza – opłata za przygotowanie umowy i rozpatrzenie wniosku kredytowego, powinna odpowiadać rzeczywistym kosztom przygotowania umowy,

opłata  administracyjna – powinna pokrywać koszty administracyjne, koszty obsługi pożyczki,

opłata rejestracyjna – stosowana przy zwieraniu umowy przez Internet, klient rejestrując się na stronie internetowej wykonuje przelew symbolicznej kwoty, co ma za zadanie zweryfikować jego dane,

opłata za obsługę domową – opłata za dodatkową usługę obsługi w domu klienta, pracownik odbiera od konsumenta kolejne raty przychodząc do domu,

koszty związane z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia -  o ile jest  wymaganym  zabezpieczeniem  kredytu, to odrębna umowa ubezpieczenia,

opłaty karne – za podawanie nieprawdziwych danych, ustalenie prawidłowych danych, adresu,

odsetki karne – za opóźnienie w spłacie zobowiązania, maksymalny limit określony jest przepisami prawa, 

opłaty za wezwania do zapłaty -  opłaty za wysłane monity, bardzo często wygórowane, nieodpowiadające rzeczywistym kosztom.

Przykład:

Kredytobiorca zobowiązuje się do zapłaty prowizji od udzielonej kwoty pożyczki w wysokości 15% udzielonej pożyczki. 

 

Nie ma ustawowego katalogu kosztów związanych z udzieleniem kredytu, stąd też ich ilość, rodzaj czy nawet nazwy mogą się różnić. Nie mogą być natomiast pobierane w wygórowanej kwocie i stanowić dodatkowe źródło zysku. Wysokość tych opłat powinna odpowiadać rzeczywistej wartości tych usług. Ponadto maksymalna wysokość pozaodsetkowych opłat jest określona przepisami ustawy o kredycie konsumenckim. Instytucje finansowe nie mogą naliczać opłat przewyższających ustawowe limity.

Jeśli umowa nie została zawarta lub kwota kredytu lub pożyczki nie została wypłacona w umówionym terminie, opłaty i inne koszty uiszczone jeszcze przed zawarciem umowy podlegają niezwłocznie zwrotowi. Jeśli wykonałeś już jakieś opłaty, a kredytodawca nie wypłacił kwoty kredytu albo sama umowa w ogóle nie została zawarta, domagaj się zwrotu płatności. Powinieneś złożyć pisemną reklamację.

O wszystkich opłatach powinieneś być poinformowany. Przedsiębiorca ma obowiązek wydać ci dokument umowy wraz ze wszystkimi załącznikami. Zwróć szczególną uwagę na tabele opłat i prowizji.

Jeśli w umowie znajdziesz zapis, że integralną częścią umowy jest jakiś jej załącznik – domagaj się jego wydania.
Nie podpisuj umowy bez jej przeczytania i zrozumienia.  Nie podpisuj też dokumentu, z którego wynika, że potwierdzasz otrzymanie i zapoznanie się z załącznikami, jeśli ich nie otrzymałeś.

  

Podstawa prawna:
art. 52, 110  ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim

zamknij

Na rynku działają nie tylko uczciwi przedsiębiorcy. A że lepiej jest zapobiegać i unikać problemów, niż je później zwalczać, zachowaj daleko posuniętą ostrożność zwłaszcza planując zawarcie umowy przez Internet. 

Sprawdź opinie dotyczące instytucji finansowej, z którą zamierzasz zawrzeć umowę: 

Zajrzyj na stronę Komisji Nadzoru Finansowego – znajdziesz tam ostrzeżenia Komisji

W Krajowym Rejestrze Sądowym znajdziesz natomiast dane rejestrowe spółki. Wpis w rejestrze zawiera takie informacje jak forma prawna, kapitał spółki, dane adresowe. 

Sprawdź też stronę internetową Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Urząd na swojej stronie publikuje wydane decyzje, informacje o podjęciu postępowania wyjaśniającego. Możesz sprawdzić, czy Urząd prowadzi lub prowadził postępowanie w sprawie danego przedsiębiorcy, a jeśli tak – co wzbudziło zastrzeżenia urzędu, jaka decyzja została wydana. 

Wykorzystaj też wyszukiwarkę internetową do sprawdzenia opinii o danej instytucji. 

 

PAMIĘTAJ! 

Przeczytaj dokładnie umowę. To podstawowa zasada. Jeśli podpisujesz bez czytania, działasz na własne ryzyko. Jako strona umowy powinieneś dochować należytej staranności przy zawieraniu umowy, a przeczytanie dokumentu jest podstawową powinnością.

Upewnij się, że znasz wszystkie koszty i rozumiesz treść umowy. Sprawdź samodzielnie wszystkie obliczenia. Zwróć szczególną uwagę na wysokość oprocentowania i innych opłat, a także zabezpieczenie pożyczki lub kredytu. 

Sprawdź czy dostałeś wymienione w umowie załączniki. Najczęściej to właśnie w nich są zawarte tabele opłat. Częstą praktyką nieuczciwych firm pożyczkowych jest wydawanie samego dokumentu umowy, bez wymienionych w niej załączników. Nie jest to dopuszczalne. Musisz jednak pamiętać, że podpisując umowę, w której potwierdzasz otrzymanie załączników, działasz na własne ryzyko i swoją niekorzyść. Firma z łatwością przedstawi podpisany przez ciebie dokument. Trudno będzie ci go podważyć i udowodnić, że jednak nie otrzymałeś żadnych dodatkowych dokumentów. Właśnie z tych powodów powinieneś być bardzo ostrożny.

Nie wierz wyłącznie w ustne zapewnienia przedstawicieli. Często pożyczki oferowane jako szybkie i tanie, w rzeczywistości okazują się bardzo drogimi rozwiązaniami. „Super oferta tylko dzisiaj” może mieć na celu wywarcie presji, działania pod wpływem impulsu. Nie daj się pośpieszać, ani podsuwać sobie nieznanych dokumentów do podpisania. Za każdym razem domagaj się egzemplarza dokumentu dla siebie i umożliwienia ci spokojnego zapoznania się z jego treścią. 

Twój podpis ma ogromne znaczenie. Podpisując dokument potwierdzasz zawarte w nim oświadczenie. Jeśli masz wątpliwości co do treści dokumentu nie podpisuj go. Nie jesteś ekspertem więc nie musisz rozumieć wszystkich zapisów umowy, ale możesz wziąć egzemplarz umowy do domu i spokojnie zastanowić się, czy warto podpisać umowę. Możesz też skonsultować treść umowy z rodziną lub znajomymi, a najlepiej z prawnikiem.

Bądź wyczulony i nie ulegaj sugestiom przedstawiciela: „jeszcze tylko kilka podpisów tutaj i pieniądze ma pan już dzisiaj”, „to tylko formalność, proszę tutaj szybko podpisać”, „to, co pan wcześniej podpisał ma znaczenie, teraz to już tylko wymagane prawem formułki, nic więcej”, „tak jest tylko w umowie, w rzeczywistości tego nie stosujemy”. Przechowuj pełną dokumentację. Dzięki temu możesz sprawdzić, czy firma prawidłowo się z tobą rozlicza. Nie zwracaj umowy po spłacie zobowiązania. Nie musisz też oddawać dokumentów, jeśli odstępujesz od umowy.

Zachowaj umowę wraz z potwierdzeniem odstąpienia od niej lub potwierdzeniem spłaty. Niektóre firmy pożyczkowe domagają się zwrotu umowy po spłacie pożyczki. Nigdy się na to nie zgadzaj. Nieuczciwe instytucje finansowe nierzadko już po spłaceniu pożyczki domagają się dodatkowych wpłat, rzekomo niespłaconych należności. Niekiedy tuż po wpłacie ostatniej raty, a czasami kilka lat później. Jeśli nie będziesz miał dokumentów, nie będziesz mógł zweryfikować żądań przedsiębiorcy.

Przykład:

Pan Mateusz wziął pożyczkę w 2012 roku w firmie pożyczkowej. Co miesiąc pracownik firmy przychodził do jego domu i odbierał kolejną ratę. Pewnego miesiąca pan Mateusz nie był w stanie dokonać wpłaty pełnej kwoty. Przedstawiciel firmy poinformował o dodatkowych kosztach, odsetkach karnych za opóźnienie i zaproponował zawarcie kolejnej umowy, jako sposobu na uniknięcie dodatkowych kosztów. Zażądał wydania poprzedniej umowy wraz z pokwitowaniami. Pan Mateusz oddał wszystkie dokumenty i podpisał kolejną umowę. Po kilku latach firma windykacyjna wysłała wezwanie do zapłaty, twierdząc, że pan Mateusz nie spłacił pierwszej pożyczki.

 

Zatrzymaj wszystkie dokumenty związane z pożyczką – umowę ze wszystkimi załącznikami, potwierdzania wpłaty wszystkich rat. Możesz także domagać się od firmy pokwitowania spłaty całego zobowiązania. Warto taki dokument uzyskać. Dokumenty związane z kredytem lub pożyczką powinieneś przechowywać co najmniej przez czas równy okresowi przedawnienia.

 

Podstawa prawna:
ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym 
art. 462 i 720 Kodeksu cywilnego

zamknij

Instytucje finansowe są uprawnione do żądania określonego świadczenia – spłaty zaległej raty lub całego kredytu, zaległych opłat lub odsetek. Roszczenia te ulegają przedawnieniu, dlatego wszelkie dokumenty związane z kredytem lub pożyczką powinieneś przechowywać co najmniej przez czas równy okresowi przedawnienia. 

Co oznacza i na czym polega przedawnienie? Zobowiązanie nie zostaje anulowane, nie wygasa, a nadal istnieje. Co za tym idzie, może być umieszczane w rejestrach długów. 

Jednak dłużnik ma prawo podnieść zarzut przedawnienia, czyli złożyć przedsiębiorcy pismo, w którym wyraźnie powoła się na przedawnienie jako powód, dla którego odmawia zapłaty.  Należy pamiętać, że w sytuacji skierowania sprawy do sądu koniecznym jest podniesienie zarzutu przedawnienia np. w piśmie procesowym.

Tym samym możesz dokonać zapłaty roszczenia  przedawnionego tylko dobrowolnie. Pamiętaj jednak, że jeśli to zrobisz nie będziesz mógł domagać się potem zwrotu pieniędzy powołując się na to, że roszczenie było przedawnione.

Roszczenia o świadczenia okresowe, a także roszczenia przedsiębiorcy związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od daty wymagalności. 

Banki i firmy pożyczkowe są przedsiębiorcami, zatem ich roszczenia podlegają trzyletniemu przedawnieniu. Jeśli bank lub firma pożyczkowa w tym terminie nie podejmie żadnych działań w celu wyegzekwowania należności, ulegnie ona przedawnieniu.

W pierwszej kolejności należy ustalić od kiedy zaczyna biec termin przedawnienia. Jest to data wymagalności danego świadczenia. Co się z tym wiąże? Każda rata kredytu jest wymagalna w innym terminie, ponieważ ma inny termin płatności.

Instytucja finansowa może wypowiedzieć umowę na skutek niedochowania warunków umowy przez kredytobiorcę, np. braku spłaty rat. Wówczas roszczenie staje się w całości wymagalne po upływie okresu wypowiedzenia.

Przykład:

Pani Alicja nie spłacała zaciągniętej pożyczki. Firma pożyczkowa wypowiedziała umowę wyznaczając dodatkowy termin spłaty zadłużenia. Termin płatności upłynął 20 listopada 2013 roku. Roszczenie staje się wymagalne w całości z dniem  21 listopada 2013 roku. Przedawnienie roszczenia nastąpi w dniu 21 listopada 2016 roku.

 

Jeśli jednak bank lub instytucja finansowa skieruje pozew do sądu, bądź jeżeli dłużnik uzna roszczenie lub zawrze ugodę termin przedawnienia ulega przerwaniu i biegnie od nowa. 

Ponadto należności stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub ugodą sądową przedawniają się z upływem 10 lat. Oznacza to, że na podstawie prawomocnego orzeczenia sądowego firma może egzekwować swoje roszczenie w wydłużonym okresie wynoszącym 10 lat. Taką samą moc ma ugoda zawarta przed sądem.

 

Podstawa prawna:
art. 118, 120, 125 Kodeksu cywilnego

Zobacz także:
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1998 roku, sygn. akt III CKN 578/98,
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2003 roku, sygn. akt II CK 113/02.

zamknij

Umową o kredyt konsumencki jest umowa o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartości tej kwoty w obcej walucie udzielony przez instytucję finansową konsumentowi, czyli osobie fizycznej działającej w interesie prywatnym, niezwiązanym z działalnością gospodarczą ani zawodową.

Umowami o kredyt konsumencki są w szczególności:
umowa pożyczki,
umowa kredytu w rozumieniu przepisów prawa bankowego,
umowa o odpłatnym odroczeniu konsumentowi terminu płatności,
umowa o kredyt na rzecz osoby trzeciej, gdy konsument zobowiązuje się do zwrotu kredytodawcy spełnionego świadczenia,
umowa o kredyt odnawialny.

 

Zgodnie z powyższym, jeśli jako osoba prywatna, zaciągasz kredyt lub bierzesz pożyczkę w wysokości nieprzekraczającej 255 550 zł, jest to kredyt konsumencki. Bez względu na to, czy jest udzielony przez bank, SKOK lub firmę pożyczkową. Nie ma też znaczenia, czy jest to faktycznie kredyt, czy też pożyczka.

Przykład:

Pan Krzysztof wziął pożyczkę w wysokości 500 zł w firmie „X sp. z o. o.”, zaś jego sąsiad pan Zbigniew zaciągnął kredyt w banku na remont domu w wysokości 150 000 zł. Obaj panowie zawarli umowy o kredyt konsumencki.

 

Od wyżej opisanej ogólnej zasady są pewne wyjątki. Za kredyt konsumencki nie uważa się między innymi umów:

darmowych kredytów i pożyczek, w których konsument nie jest zobowiązany do zapłaty oprocentowania oraz innych kosztów związanych z udzieleniem lub spłatą kredytu, np. kredyty całkowicie darmowe, tzw. 0%

leasingu, jeśli umowa nie zobowiązuje do nabycia przedmiotu umowy przez konsumenta,

zawieranych z firmami inwestycyjnymi,

kredytów, będących wynikiem ugody sądowej, ugody zawartej przed sądem polubownym lub na skutek postępowania mediacyjnego;

kredytu udzielanego wyłącznie pracownikom danego pracodawcy, bez oprocentowania lub z zastosowaniem znacznie korzystniejszych warunków niż stosowane na rynku, albo o oprocentowaniu znacznie niższym od powszechnie stosowanego na rynku,

kredytów udzielanych na mocy przepisów szczególnych: bez oprocentowania lub z zastosowaniem innych korzystniejszych warunków niż powszechnie stosowane, albo też o oprocentowaniu znacznie niższym niż powszechnie stosowane,

odwróconego kredytu hipotecznego.

 

Wyłączone są zatem popularne pożyczki wewnątrzzakładowe dla pracowników udzielane na korzystniejszych warunkach, wszystkie darmowe pożyczki i kredyty, umowy zawarte w drodze ugody sądowej, przed sądem polubownym lub w drodze mediacji.

Przykład:

Pan Dominik wziął w zakładzie pracy pożyczkę o oprocentowaniu 3%, bez żadnych innych dodatkowych kosztów. Nie jest to umowa kredytu konsumenckiego.

 

W odniesieniu do umów o kredyt hipoteczny i kredyt w rachunku bieżącym mają zastosowanie wybrane przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, głównie te o charakterze informacyjnym. To oznacza, że nie stosuje się całej regulacji, a jedynie niektóre przepisy w odniesieniu do tych umów.

 

Podstawa prawna:
art. 3 i 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim

zamknij

Jeszcze przed zawarciem umowy powinieneś otrzymać podstawowe informacje dotyczące kredytu. W skrócie: musisz otrzymać formularz informacyjny. Termin ważności formularza wynosi co najmniej 1 dzień roboczy. Kredytodawca ma także obowiązek wyjaśnić ci postanowienia umowy. Podstawowym obowiązkiem banku, SKOKu czy firmy pożyczkowej jeszcze przed zawarciem umowy jest przekazanie na trwałym nośniku wszystkich wymienionych przepisami prawa informacji. Tym trwałym nośnikiem jest oczywiście pismo, ale także wiadomość e-mail, faks, skan, itd. Ma być to forma, która umożliwia odtworzenie informacji w przyszłości w niezmienionej formie. Trwałym nośnikiem nie jest więc strona internetowa, ponieważ zawartość strony może być zmieniana. O czym powinieneś być poinformowany?

Kredytodawca ma obowiązek podać na trwałym nośniku, przed zawarciem umowy:

  • imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy i pośrednika kredytowego,
     
  • rodzaj kredytu,
     
  • czas obowiązywania umowy,
     
  • stopę oprocentowania kredytu oraz warunki jej zmiany, wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania, a jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy,
     
  • całkowitą kwotę kredytu,
     
  • terminy i sposób wypłaty kredytu,
     
  • rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta,
     
  • zasady i terminy spłaty kredytu, a w odpowiednich przypadkach kolejność zaliczania rat na poczet należności,
     
  • informację dotyczącą obowiązku zawarcia umowy dodatkowej, zwłaszcza umowy ubezpieczenia,
     
  • w odpowiednich przypadkach informację o innych kosztach, w szczególności odsetkach, opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki na jakich koszty te mogą ulec zmianie,
     
  • informację o konieczności poniesienia opłat notarialnych, o ile wystąpią,
     
  • informację o stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu,
     
  • nformację o skutkach braku płatności,
     
  • w odpowiednich przypadkach informację o wymaganych zabezpieczeniach kredytu,
     
  • informację o prawie konsumenta do odstąpienia od umowy,
     
  • informację o prawie konsumenta do spłaty kredytu przed terminem,
     
  • informację o prawie kredytodawcy do zastrzeżenia w umowie prowizji za spłatę kredytu przed terminem oraz zasady jej ustalania,
     
  • informację o prawie konsumenta do otrzymania bezpłatnej informacji na temat wyników przeprowadzonej weryfikacji w celu oceny zdolności kredytowej,
     
  • informację o prawie konsumenta do otrzymania bezpłatnego projektu umowy,
     
  • w odpowiednich przypadkach informację o terminie, w którym kredytodawca lub pośrednik kredytowy jest związany informacjami, które przekazał konsumentowi,
     
  • opis i cenę towaru lub usługi w przypadku umów o kredyt wiązany lub w formie odroczonej płatności.


 Jeśli oceniono pozytywnie twoją zdolność kredytową, masz także prawo domagać się bezpłatnego projektu umowy. Projekt powinien zawierać Twoje indywidualne dane oraz wszystkie warunki, na których kredyt ma być udzielony.

 

Jeśli wnioskujesz o kredyt lub pożyczkę przez internet, także powinieneś otrzymać wszystkie wymienione powyżej informacje. W przypadku umów zawieranych na odległość (czyli bez jednoczesnej obecności obu stron umowy, np. przez Internet, przez telefon), zakres obowiązków informacyjnych kredytodawcy jest taki sam. 

Jeżeli środki porozumiewania się na odległość nie pozwalają jednak na przekazanie ww. danych, instytucja finansowa musi je przekazać niezwłocznie po zawarciu umowy na formularzu informacyjnym. Może mieć to miejsce, gdy korzystasz z przedstawienia oferty przez telefon. W tej sytuacji kredytodawca w komunikatach telefonicznych musi podać co najmniej czas obowiązywania umowy kredytu, stopę oprocentowania kredytu oraz warunki jej zmiany z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu. Jeżeli umowa przewiduje różne stopy oprocentowania powyższe informacje podaje się dla wszystkich stosowanych stóp oprocentowania w danym okresie obowiązywania umowy. 

Ponadto kredytodawca ma obowiązek podać całkowitą kwotę kredytu, terminy i sposób wypłaty kredytu, zasady i terminy spłaty kredytu, rzeczywistą roczną stopę oprocentowania w formie reprezentatywnego przykładu, całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta oraz opis i cenę towaru lub usługi w odniesieniu do umów o kredyt wiązany lub w formie odroczonej płatności.

 

Podstawa prawna:
art. 11 - 15 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim

zamknij

Umowa o kredyt konsumencki powinna być zawarta na piśmie (chyba że odrębne przepisy przewidują inną formę) i sformułowana w sposób jednoznaczny i zrozumiały. 

Umowa o kredyt konsumencki musi określać:

imię, nazwisko i adres konsumenta oraz imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy i pośrednika kredytowego,

rodzaj kredytu,

czas obowiązywania umowy,

całkowitą kwotę kredytu, 

terminy i sposób wypłaty kredytu,

stopę oprocentowania kredytu, warunki jej zmiany z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania; a jeśli umowa o kredyt przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy,

rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt, z podaniem wszystkich założeń przyjętych do obliczenia,

zasady i terminy spłaty kredytu, kolejność zaliczania rat kredytu na poczet należności, prawo do otrzymania bezpłatnie harmonogramu spłaty,

zestawienie zawierające terminy i zasady płatności odsetek oraz wszelkich innych kosztów kredytu, w przypadku udzielenia karencji w spłacie kredytu,

informację o innych kosztach, które konsument musi ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki na jakich koszty te mogą ulec zmianie,

roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu,

skutki braku płatności,

informację o konieczności poniesienia opłat notarialnych, o ile występują,

sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje,

termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego kredytu oraz odsetek, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym,

prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem,

prowizję za dokonanie spłaty kredytu przed terminem i zasady ustalenia jej wysokości,

warunki wypowiedzenia umowy,

opis i cenę towaru lub usługi, jeśli kredyt został zaciągnięty na zakup towaru lub usługi (kredyt wiązany),

informację o prawie dochodzenia swoich roszczeń od kredytodawcy w razie niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez przedsiębiorcę w przypadku zakupów na raty,

informację o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje,

wskazanie organu nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów

Zawarte powyżej informacje są ustawowo wymaganymi elementami umowy. Kredytodawca jest zobowiązany do skonstruowania kontraktu w ten sposób, by zawierał wszystkie wymienione dane. 

Szczególne znaczenie mają informacje wyróżnione wyżej tłustym drukiem. Jeśli umowa o kredyt konsumencki nie zawiera danych oznaczonych tłustym drukiem możesz skorzystać z sankcji kredytu darmowego, czyli kredytu bez odsetek i dodatkowych kosztów. To konsekwencje niewywiązania się przez instytucję finansową z ustawowych obowiązków. 

Przykład: 

Pani Helena zauważyła, że jej umowa kredytu nie zawiera informacji o prawie do odstąpienia od umowy, ani prawie do wcześniejszej spłaty kredytu. Może skorzystać z sankcji kredytu darmowego.

 

Innymi słowy, wszystkie wymienione wyżej informacje powinny się znaleźć w umowie, sporządzonej na piśmie, a brak formy pisemnej bądź tych najistotniejszych, wyszczególnionych tłustym drukiem danych, powoduje, że możesz skorzystać z darmowego kredytu.

Jeśli zatem wziąłeś kredyt lub pożyczkę, a twoja umowa nie zawiera wymaganych prawem informacji sankcjonowanych kredytem darmowym albo zawiera zawyżone pozaodsetkowe koszty kredytu lub odsetki i opłaty karne za opóźnienie, powinieneś złożyć oświadczenie, że korzystasz z sankcji kredytu darmowego. W piśmie trzeba określić, o jaką umowę chodzi (data zawarcia/numer umowy), opisać na czym polega naruszenie przez przedsiębiorcę obowiązków informacyjnych lub ustawowych limitów oraz wskazać, że korzystasz z sankcji darmowego kredytu.

 

Podstawa prawna:
art. 29 - 30 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim

zamknij

W przypadku naruszenia przez kredytodawcę obowiązku zamieszczenia w umowie informacji wyróżnionych w tabeli tłustym drukiem, możesz złożyć na piśmie oświadczenie, że korzystasz z sankcji kredytu darmowego. Takie uprawnienie przysługuje także w przypadku przekroczenia przez instytucję finansową ustawowych limitów – maksymalnych odsetek i opłat za opóźnienie oraz kosztów pozaodsetkowych kredytu. 

W takim przypadku zwracasz kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Wysokość raty ulega więc obniżeniu o odsetki i inne koszty, spłacasz pożyczony kapitał. Jeżeli w umowie nie zostały określone zasady i terminy spłaty kredytu, zwracasz kredyt w równych comiesięcznych ratach.  

Jeżeli umowa o kredyt konsumencki nie przewiduje terminu spłaty kredytu, konsument zwraca kredyt w terminie:
pięciu lat - w przypadku kredytów konsumenckich do wysokości 80.000 zł;
dziesięciu lat - w przypadku kredytów konsumenckich powyżej 80.000 zł.

Twoje uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa dopiero po upływie roku od dnia wykonania umowy

Przykład:

Pan Adam zawarł umowę pożyczki z firmą „X Sp. z o.o.” w wysokości 15 000 zł. W umowie nie zostały podany termin spłaty kredytu ani ilość rat. Pan Adam nie otrzymał również harmonogramu spłaty rat. Pan Adam może skorzystać z sankcji kredytu darmowego. Po złożeniu oświadczenia kredytodawcy, zwraca kwotę pożyczonego kapitału, bez odsetek i innych kosztów. Z uwagi na brak informacji o zasadach wpłaty rat, pan Adam spłaca kredyt w równych comiesięcznych ratach. Umowa nie określała jej czasu trwania, więc zastosowanie znajdzie termin 5 lat, właściwy dla kredytów w wysokości do 80 000 zł.

 

Podstawa prawna:
art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim.

zamknij

Udzielenie kredytu lub pożyczki wiąże się z różnymi opłatami: za przygotowanie i rozpatrzenie wniosku, prowizją, marżą, oprocentowaniem, odsetkami za opóźnienie itd. Kredytodawca musi ustalić rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty. Na całkowitą kwotę do zapłaty składa się suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu. 

Całkowita kwota kredytu to suma wszystkich środków pieniężnych, które kredytodawca udostępnia Ci na podstawie umowy o kredyt. Całkowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które jesteś zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki. Chodzi w szczególności o odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże (jeżeli są znane kredytodawcy) oraz koszty usług dodatkowych w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu (np. koszty składek ubezpieczeniowych). Nie dotyczy to jednak kosztów ponoszonych przez  ciebie opłat notarialnych.

Zgodnie z powyższym koszt ubezpieczenia jest wliczany w całkowity koszt kredytu, jeśli jest niezbędny do uzyskania kredytu, np. jako forma zabezpieczenia. Koszt składek ubezpieczeniowych nie będzie doliczany do całkowitego kosztu kredytu jeśli kredytodawca nie wymaga zawarcia umowy ubezpieczenia, lecz kredytobiorca dowolnie ją zawiera.

Przykład:

Pani Halina wzięła na okres 2 lat pożyczkę w wysokości 6 000 zł (całkowita kwota kredytu). Z tej kwoty zostały potrącone od razu opłata za ubezpieczenie, ponieważ pani Halina nie dysponowała gotówką. Do ręki dostała 5 500 zł. Wszystkie koszty kredytu wynoszą 4 500 zł. Całkowita kwota do zapłaty wynosi więc 10 500 zł. 

 

Dla ułatwienia porównania różnych ofert wprowadzono ujednolicony miernik – rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (RRSO). RRSO to wyrażony procentowo całkowity koszt kredytu.

Obejmuje wszystkie koszty kredytu w stosunku rocznym, w tym zmianę wartości pieniądza w czasie. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania nie jest więc tożsama z oprocentowaniem kredytu lub pożyczki. Oprocentowanie jest jednym z elementów decydującym o wartości RRSO. Co do zasady im wyższy wskaźnik RRSO, tym kredyt droższy. Banki, SKOK-i, firmy pożyczkowe, jak i sprzedawcy oferujący sprzedaż ratalną – mają obowiązek obliczenia i przekazania informacji o RRSO. Wskaźnik ten jest obliczany według wzoru. Nierzadko bowiem zdarza się tak, że mimo niższego nominalnego oprocentowania rzeczywiste koszty kredytu są wyższe niż w ofercie konkurencyjnej instytucji finansowej. W celu obliczenia RRSO uwzględnia się należności w wysokości z dnia zawarcia umowy o kredyt konsumencki.

Wzór na obliczanie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania określa załącznik nr 4 do ustawy o kredycie konsumenckim. 

 

Podstawa prawna:
art. 24, 25 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim

zamknij

Od 11 marca 2016 roku obok ustawowych limitów odsetek, obowiązują także maksymalne stawki odsetek za opóźnienie, a także pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego. Przede wszystkim instytucje finansowe nie mogą naliczać wyższych odsetek niż określone przepisami. 

Zgodnie z art. 359 § 2 [1] Kodeksu cywilnego maksymalne oprocentowanie w stosunku rocznym nie może przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne). Te z kolei są równe sumie stopy referencyjnej NBP zwiększonej o  3,5 %. Wysokość stopy referencyjnej NBP możesz sprawdzić na stronie internetowej NBP. Oznacza to, że umowa nie może zawierać oprocentowania przewyższającego limit ustawowy. Jeśli zawiera taki zapis, obowiązują maksymalne stawki. 

Przykład:

W lipcu 2016 r. stopa referencyjna wynosi 1,5%. Jej powiększenie  o 3,5% daje wynik 5%. Dwukrotność 5% oznacza maksymalną stawkę odsetek na poziomie 10%.  

Oprocentowanie kredytu konsumenckiego nie może przekroczyć 10% w skali roku.

 

Podstawa prawna:
art. 359 Kodeksu cywilnego.

zamknij

Odsetki za opóźnienie, nazywane też odsetkami karnymi to konsekwencja nieterminowej zapłaty. To oznacza, że spóźniając się ze spłatą raty płacisz nie tylko odsetki stanowiące standardowe oprocentowanie kredytu, ale także odsetki za opóźnienie. Oczywiście odsetki pobierane są wyłącznie za okres opóźnienia. Ich maksymalna wysokość także jest uregulowana przepisami prawa. 

Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie została oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jeśli wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według wyższej stawki. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może jednak w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie.. 

Co więcej, w ustawowym limicie muszą się zmieścić wszystkie opłaty naliczane z tytułu opóźnienia. W przypadku gdy łączna wysokość opłat z tytułu zaległości w spłacie kredytu oraz odsetek za opóźnienie przekracza kwotę odpowiadającą kwocie odsetek maksymalnych za opóźnienie określonych w art. 481 § 2¹ k.c., obliczonych od kwoty zaległości w spłacie kredytu, należnych na dzień pobrania tych opłat lub odsetek, należy się kwota opłat i odsetek odpowiadająca kwocie tych odsetek maksymalnych za opóźnienie. 

Przykład:
Stopa referencyjna NBP (1,5%) powiększona o 5,5% wynosi 7%.
Dwukrotność 7% daje maksymalnie 14% w skali roku. 
Łączna wysokość opłat z tytułu zaległości w spłacie nie może przekroczyć 14% w skali roku.

Kwota pobrana z tytułu opóźnienia w spłacie zależy nie tylko od wysokości stawki procentowej, ale i od okresu opóźnienia. Za każdy dzień opóźnienia w spłacie kredytodawca może naliczyć odsetki karne w wysokości określonej umową, w maksymalnym wymiarze 14% w skali roku.

Co możesz zrobić, jeśli twoja umowa zawiera wyższe stawki odsetek za opóźnienie? 
Przede wszystkim możesz na piśmie wskazać, że kredytodawca naruszył limit odsetek karnych, zatem wyższe stawki nie obowiązują, a mają zastosowanie maksymalne stawki przewidziane przepisami prawa, czyli 14% rocznie. Możesz także skorzystać z sankcji kredytu darmowego. Za naruszenie przepisów o maksymalnych stawkach odsetek karnych ustawa także przewiduje sankcję kredytu darmowego.

 

Podstawa prawna:
art. 33a, 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim,
art. 481 Kodeksu cywilnego.

zamknij

Poza oprocentowaniem i odsetkami karnymi, kredytodawca może pobierać inne opłaty: prowizje, marże, opłaty przygotowawcze itd. 

Od 11 marca 2016 r. przedsiębiorca nie ma jednak pełnej swobody w ich kształtowaniu, ponieważ także te koszty są limitowane przepisami prawa. 

Maksymalna wysokość wszystkich dodatkowych kosztów, które konsument ponosi w związku z umową o kredyt konsumencki poza odsetkami w całym okresie kredytowania jest obliczana według wzoru:

 Wzór na maksymalną wysokość kosztów

gdzie poszczególne symbole oznaczają:
MPKK - maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu,
K - całkowitą kwotę kredytu,
n - okres spłaty wyrażony w dniach,
R - liczbę dni w roku.

Zgodnie ze wzorem maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu uzależniona jest od całkowitej kwoty pożyczki i okresu spłaty. Bez względu na okres kredytowania wszystkie dodatkowe koszty poza odsetkami nie mogą przekroczyć całkowitej kwoty kredytu. Ponadto nie mogą przewyższać sumy 25% całkowitej kwoty kredytu i 30% całkowitej kwoty kredytu za każdy pełny rok kredytowania. Opłaty przekraczające wysokość ustawowych limitów nie należą się kredytodawcy.

Przykład:
Pani Celina wzięła pożyczkę w wysokości 10 000 zł. Chciała wziąć kredyt na 2 lata. Maksymalne koszty pozaodsetkowe nie mogą przekroczyć kwoty 8 500 zł. Na tę kwotę składają się: 25% całkowitej kwoty kredytu – 2 5000 zł, 30% kwoty kredytu (3 000 zł) za każdy rok trwania umowy (2 lata) – 3 000 zł x 2 – 6 000 zł.

 

Zgodnie z powyższym, jeśli bierzesz kredyt lub pożyczkę na okres jednego roku, limit kosztów pozaodsetkowych wynosi 55% wartości całkowitej kwoty kredytu (25%+30%), przy okresie dwóch lat – 85% całkowitej kwoty kredytu (25%+30%+30%). Bez względu na okres kredytowania koszty pozaodsetkowe nie mogą przekroczyć całkowitej kwoty kredytu. 

W przypadku udzielania kolejnych kredytów przez tę samą instytucję finansową w okresie 120 dni od daty wypłaty pierwszego kredytu, pozaodsetkowe koszty kredytu obejmują sumę pozaodsetkowych kosztów wszystkich kosztów kredytów udzielonych w tym okresie. Nieuczciwi kredytodawcy proponowali zadłużonym klientom zawarcie kolejnych umów – na wyższą kwotę, zwiększając zarówno kwotę zadłużenia, jak i wysokość dodatkowych kosztów. W ten sposób dłużnicy wpadali w spiralę zadłużenia i uzależniali się od jednej firmy pożyczkowej. Wprowadzono zatem regulację mającą na celu zlikwidowanie tych praktyk. 

Jeśli zawierasz kolejną umowę pożyczki lub kredytu z tym samym kredytodawcą, a od wypłaty pierwszego kredytu nie minęło 120 dni, wówczas:
- całkowita kwota kredytu to kwota pierwszego kredytu,
- suma wszystkich pozaodsetkowych kosztów zaciągniętych kredytów nie może przekraczać maksymalnych wartości określonych przepisami prawa.

Przykład:
Pan Adam wziął pożyczkę w wysokości 6 000 zł w firmie „X Sp z o.o.” na okres jednego roku. Nie doszacował swoich potrzeb finansowych i tego samego dnia zawarł kolejną umowę pożyczki w wysokości 3 000 zł. Całkowitą kwotą kredytu wyznaczającą limit pozaodsetkowych kosztów jest kwota pierwszej pożyczki, czyli 6 000 zł. Maksymalne koszty pozaodsetkowe wynoszą więc 3 300 zł łącznie dla obu pożyczek - 25% kwoty 6 000 zł (1 500 zł) plus 30% kwoty 6 000 zł (1 800 zł).  

 

Innymi słowy – kolejne kredyty nie zwiększają limitu pozaodsetkowych kosztów. Analogiczna regulacja ma zastosowanie w przypadku odroczenia spłaty zadłużenia wynikającego z umowy o kredyt konsumencki w okresie 120 dni od daty wypłaty tego kredytu. Kwota udzielonego, a następnie odroczonego kredytu stanowi całkowitą kwotę kredytu dla ustalenia maksymalnej wysokości kosztów pozaodsetkowych. 

Do pozaodsetkowych kosztów dolicza się wszystkie koszty i opłaty, które kredytobiorca jest obowiązany ponieść w związku z odroczeniem spłaty kredytu naliczane w okresie 120 dni od dnia wypłaty kredytu.

Oczywiście opłaty przewyższające ustawowe limity nie należą się kredytodawcy. Nie jesteś więc zobowiązany do ich zapłaty. Co więcej możesz skorzystać z sankcji kredytu darmowego.

 

Podstawa prawna:
art. 36a, 36b, 36c, 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim

zamknij

Od każdej umowy o kredyt konsumencki możesz odstąpić w terminie 14 dni od daty zawarcia umowy. Niezależnie od tego, czy udziela jej bank, SKOK czy też firma pożyczkowa, bez względu na to, czy faktycznie jest to kredyt, czy też pożyczka. Nie ma też znaczenia, w jaki sposób zawarłeś umowę – czy w biurze kredytodawcy, u siebie w domu, przez Internet, itd. Masz prawo do odstąpienia od umowy o kredyt konsumencki bez podawania przyczyny w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. 

Ponadto, jeżeli umowa o kredyt konsumencki nie zawierała wszystkich elementów wymaganych ustawowo, możesz odstąpić od umowy w ciągu 14 dni od dnia dostarczenia wymaganych prawem informacji. Jest to uprawnienie, które przysługuje jednostronnie konsumentowi. Nie wymaga akceptacji ze strony kredytodawcy. 

Twoje oświadczenie o odstąpieniu od umowy kredytowej jest skuteczne, jeśli zostało złożone w terminie i powoduje uznanie umowy za niezawartą. 

Pouczenie o prawie do odstąpienia od umowy powinno być zawarte w formularzu informacyjnym, jak i w samej umowie. Brak takiej informacji w umowie powoduje, że możesz skorzystać z sankcji kredytu darmowego. Ponadto instytucja finansowa ma obowiązek wręczyć ci wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy przy zawarciu umowy. 

Wzór oświadczenia powinien być wydany na trwałym nośniku i zawierać nazwę i siedzibę kredytodawcy. Możesz skorzystać z otrzymanego wzoru, jednak nie musisz. Ustawa nie przewiduje żadnej szczególnej formy dla odstąpienia od umowy.  Najlepiej złożyć oświadczenie w formie pisemnej (własnoręcznie podpisane pismo), a jego kopię zachować sobie dla celów dowodowych.

Do zachowania terminu wystarczy wysłanie pisma w terminie 14 dni od daty zawarcia umowy na prawidłowy adres instytucji finansowej. Zachowaj potwierdzenie złożenia oświadczenia – może być to kopia pisma wraz z dowodem nadania go listem poleconym z potwierdzeniem odbioru lub kopia pisma, na której pracownik przedsiębiorcy potwierdził odbiór z datą.

Odstąpienie od umowy o kredyt jest skuteczne także względem umów o usługi dodatkowe związane z umową kredytową, np. prowadzeniem rachunku bankowego do dokonywania wpłat, umowy ubezpieczenia. Jeśli pieniądze pochodzące z kredytu przeznaczasz na zakup towaru, także możesz odstąpić od umowy kredytowej.

Rozliczenie wypłaconego kredytu. Konsument nie ponosi kosztów związanych z odstąpieniem od umowy o kredyt konsumencki, za wyjątkiem odsetek za okres dysponowania wypłaconym kapitałem. Co to oznacza? 

Jeśli kredytodawca wypłacił ci już kwotę kredytu, za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu nalicza odsetki. Korzystając z prawa do odstąpienia, musisz w ciągu 30 dni od dnia odstąpienia, zwrócić wypłacony kapitał wraz z odsetkami. Dniem spłaty kredytu jest dzień przekazania instytucji finansowej udostępnionego kredytu wraz z odsetkami. 

Jeśli z udzieleniem kredytu wiązał się obowiązek poniesienia bezzwrotnych opłat na rzecz organów administracji publicznej lub opłat notarialnych, będziesz musiał te koszty zwrócić. Pamiętaj, że dniem spłaty jest dzień, w którym bank, SKOK lub spółka pożyczkowa otrzyma środki – w dniu wpłaty gotówkowej bezpośrednio w kasie przedsiębiorcy lub w dniu wpływu środków na rachunek bankowy instytucji finansowej.

Przykład:
P
ani Janina zawarła umowę pożyczki 1 czerwca 2016 roku. Już 4 czerwca kwota pożyczki - 10 000 zł została przelana na konto pani Janiny. W dniu 15 czerwca pani Janina wysłała listem poleconym oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Był to ostatni dzień terminu na odstąpienie, więc odstąpienie było skuteczne. Pożyczka była oprocentowana stawką 8%. Pani Janina powinna zwrócić otrzymany kapitał wraz z odsetkami w wysokości 8% w skali roku za każdy dzień od dnia 4 czerwca do dnia spłaty.

 

Podstawa prawna:
art. 53 - 56 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim.

zamknij

Masz prawo do wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego. To oznacza, że możesz w każdym czasie spłacić całość lub część kredytu przed terminem określonym w umowie. 

Nie masz obowiązku informować o swoim zamiarze banku lub firmy pożyczkowej. Korzyścią płynącą z wcześniejszej spłaty jest obniżenie kosztów kredytu. 

Jeśli spłacasz kredyt przed terminem, całkowity koszt kredytu ulega proporcjonalnemu obniżeniu - o te koszty, które dotyczą okresu, o który skracasz czas obowiązywania umowy. Nie ma przy tym znaczenia data faktycznej zapłaty tych kosztów: niektóre koszty mogą być pobrane z góry, pomimo tego, że nie mają charakteru opłaty jednorazowej i dotyczą całego okresu kredytowania, np. z góry opłacone ubezpieczenie.

Opcja wcześniejszej spłaty kredytu nie musi być jednak bezpłatna. Kredytodawca może w umowie zastrzec, że za wcześniejszą spłatę kredytu pobiera prowizję. Podstawowym warunkiem naliczenia prowizji jest spłata kredytu w czasie, kiedy stopa oprocentowania kredytu jest stała, a kwota spłacanego przez ciebie kredytu w okresie dwunastu kolejnych miesięcy jest wyższa niż trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw  ogłaszanego przez Prezesa GUS w "Monitorze Polskim", z grudnia roku poprzedzającego rok spłaty kredytu. Zgodnie z komunikatem Prezesa GUS przeciętne wynagrodzenie w grudniu 2015 roku wyniosło 4.515,28 zł. Dane te są publikowane na stronie Urzędu Statystycznego. Prowizja za spłatę kredytu przed terminem nie przysługuje także w odniesieniu do umów kredytu w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym ani w przypadku spłaty kredytu z ubezpieczenia zabezpieczającego kredyt.

Wysokość prowizji za spłatę kredytu jest uzależniona od okresu o jaki skracasz czas kredytowania przez jego wcześniejszą spłatę. Jest pobierana od części kredytu przedterminowo spłacanej. Jeżeli okres pomiędzy datą przedterminowej spłaty a przewidzianym w umowie terminem spłaty przekracza jeden rok może wynieść maksymalnie 1%. Jeśli poprzez wcześniejszą spłatę skracasz czas trwania umowy o mniej niż rok, prowizja nie może przekraczać 0,5% spłacanej części kredytu.  Niezależnie od powyższych limitów procentowych, prowizja nie może przewyższać wysokości odsetek przewidzianych w umowie za okres pomiędzy wcześniejszą spłatą kredytu, a terminem umownym spłaty kredytu. Nie może być również wyższa od bezpośrednich kosztów instytucji finansowej związanych ze spłatą.

Przykład:

Pan Wiesław w 2015 roku wziął pożyczkę w wysokości 10 000 zł na okres 2 lat, z miesięczną ratą w stałej wysokości 640 zł. Przewidziany w umowie termin spłaty przypadał na 10 kwietnia 2017 roku. 

W lutym 2016 roku pan Wiesław chciał dokonać wcześniejszej spłaty pożyczki. Do końca okresu kredytowania pozostał ponad rok, więc maksymalny wymiar prowizji wynosiłby1%. 

Jeśli pan Wiesław dokonałby wcześniejszej spłaty w maju, skróci czas trwania umowy o mniej niż rok, więc prowizja nie mogłaby przekroczyć 0,5% spłacanej części kredytu. Jednak z uwagi na fakt, iż kwota spłacanego przez okres kolejnych 12 miesięcy kredytu nie przekracza trzykrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, prowizja nie może być pobrana.


Jeśli korzystasz z wcześniejszej spłaty kredytu, pamiętaj o uzyskaniu dokumentu potwierdzającego spłatę zadłużenia. 

Kredytodawca ma obowiązek rozliczyć kredyt w terminie 14 dni od dnia dokonania wcześniejszej spłaty kredytu w całości.

 

Podstawa prawna:
art. 48 - 52 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim

zamknij

Niedotrzymanie warunków umowy, jak np. opóźnienia w spłacie pożyczki lub całkowite zaprzestanie spłaty kredytu może skutkować wypowiedzeniem umowy przez kredytodawcę. Co to oznacza i jak się możesz przed tym uchronić? 

Zawierając umowę pożyczki lub kredytu, zobowiązujesz się do dokonywania spłaty zadłużenia zgodnie z harmonogramem spłaty, płacąc raty w umówionym terminie i wysokości. Zasady spłaty zobowiązania są ustalone w warunkach umowy. To właśnie umowa powinna również określać warunki jej wypowiedzenia. Kredytodawca jest uprawniony do wypowiedzenia umowy w przypadku niedotrzymania przez ciebie warunków umowy. Wypowiedzenie powinieneś otrzymać na trwałym nośniku. Instytucja finansowa ma także obowiązek poinformowania o przyczynach wypowiedzenia.

Nieterminowa spłata pożyczki lub kredytu zawsze niesie ze sobą negatywne konsekwencje. W pierwszej kolejności są to odsetki karne i opłaty pobierane za opóźnienie w spłacie. Nie mogą one łącznie przekroczyć 14% w skali roku. Najczęściej instytucje finansowe kierują monity, ponaglenia, wzywając do uregulowania zaległych należności. Dopiero później wypowiadają umowę. 

Czym skutkuje wypowiedzenie umowy kredytu lub pożyczki? Pozostała do zapłaty kwota staje się w całości wymagalna i instytucja finansowa może domagać się jej zapłaty na drodze sądowej, co może doprowadzić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. 

Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem jest poinformowanie kredytodawcy o przejściowych problemach finansowych. Możesz zaproponować czasowe obniżenie wysokości wpłacanych rat i podjąć negocjacje w celu zawarcia pisemnej ugody umożliwiającej dalszą spłatę zadłużenia. Pamiętaj, żeby działać wcześniej. Jeśli będziesz unikał kontaktu z instytucją finansową, staniesz się mało wiarygodny i trudniej będzie ci uzyskać korzystniejsze dla siebie rozwiązanie.

Jeżeli opóźniasz się ze spłatą kredytu lub pożyczki, bank lub SKOK w pierwszej kolejności wzywa cię do dokonania spłaty, wyznaczając w tym celu odpowiedni termin. Termin ten nie może być krótszy niż 14 dni roboczych. Ponadto w wezwaniu bank lub SKOK informuje cię o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania przez ciebie wezwania. W tym czasie możesz złożyć wniosek o restrukturyzację, a bank musi odpowiedzieć. Nie ma jednak obowiązku uznania twojego wniosku. Co to oznacza? Bank może umożliwić restrukturyzację zadłużenia poprzez zmianę określonych warunków umowy lub terminów spłaty, jeżeli w ocenie banku jest uzasadniona twoją sytuacją finansową i gospodarczą. Restrukturyzacja zadłużenia dokonywana jest na warunkach uzgodnionych wspólnie przez ciebie i bank. Jeżeli bank odrzuci wniosek o restrukturyzację zadłużenia, ma obowiązek przekazać ci niezwłocznie pisemne  wyjaśnienia dotyczące przyczyny odrzucenia wniosku.

Nie tylko w przypadku niedotrzymania warunków udzielenia kredytu, ale także w przypadku utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej, bank lub SKOK może obniżyć kwotę przyznanego kredytu albo wypowiedzieć umowę. Termin wypowiedzenia wynosi 30 dni, o ile warunki umowy kredytu nie przewidują terminu dłuższego. W razie zagrożenia upadłością kredytobiorcy termin ten wynosi 7 dni. Jednak wypowiedzenie umowy kredytu z powodu utraty zdolności kredytowej przez kredytobiorcę lub zagrożenia jego upadłością nie może nastąpić, jeżeli bank lub SKOK zgodził się na realizację programu naprawczego. Przez okres realizacji programu naprawczego bank lub SKOK nie może wypowiedzieć umowy kredytu, chyba że kredytodawca nie realizuje należycie programu naprawczego.

 

Podstawa prawna:
art. 42 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim,
art. 75 i 75 c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe.

zamknij

Kredytobiorcy, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji finansowej, a zaciągnęli kredyt mieszkaniowy, mogą skorzystać ze zwrotnej pomocy finansowej. 

Jeśli wziąłeś kredyt zabezpieczony hipoteką: na zakup mieszkania, budowę lub nabycie domu jednorodzinnego lub kredyt udzielony na spłatę ww. kredytu (kredyt refinansowy) możesz otrzymać pomoc w jego spłacie. Wsparcie polega na przekazywaniu kredytodawcy przez Bank Gospodarstwa Krajowego kwoty środków pieniężnych z przeznaczeniem na spłatę twoich zobowiązań. Udzielane jest na podstawie umowy o udzieleniu wsparcia zawieranej przez ciebie z kredytodawcą (bankiem lub SKOK-iem). Możesz otrzymać pomoc w spłacie w wysokości przewidywanych 18 miesięcznych rat w maksymalnej kwocie 1500 zł za każdą ratę. Przyznana kwota jest przekazywana co miesiąc na wskazany przez kredytodawcę w umowie rachunek przeznaczony do przekazywania wsparcia.

W celu otrzymania takiego wsparcia, musisz złożyć wniosek do kredytodawcy do dnia 31 grudnia 2018 r.

Aby uzyskać wsparcie musisz spełniać przynajmniej jeden z wymienionych poniżej kryteriów:

  • w dniu złożenia wniosku o wsparcie posiadasz status bezrobotnego lub
  • ponosisz miesięczne koszty kredytu w wysokości przekraczającej 60% miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego lub
  • miesięczny dochód Twojego gospodarstwa domowego pomniejszony o miesięczne koszty kredytu nie przekracza określonych w ustawie o pomocy społecznej progów dochodowych, tj. 634 zł na osobę w gospodarstwie jednoosobowym i 514 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym.

Kwota przyznana w ramach wsparcia podlega zwrotowi, nie jest jednak oprocentowana. Otrzymane środki należy zwrócić po upływie 2 lat od wypłaty ostatniej, 18-tej raty wsparcia. Zwrotu dokonuje się przez 8 kolejnych lat w równych i nieoprocentowanych ratach miesięcznych, płatnych do 15 dnia każdego miesiąca na rachunek wskazany przez Fundusz.

 

Podstawa prawna:
art. 2, 3, 5, 19 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o wsparciu kredytobiorców znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, którzy zaciągnęli kredyt mieszkaniowy