Miejski Rzecznik Konsumentów

Miejski Rzecznik Konsumentów

Inne instytucje finansowe

Increase Normal Decrease

Poradnik dla konsumentów powstał we współpracy ze Stowarzyszeniem Konsumentów Polskich.

opublikowany: Czwartek, 11 Sierpnia 2016 - 13:48, admin

Szczegółowe informacje znajdziesz w zakładce Porady 2016

W kolejnych zakładkach znajdziesz przydatne wzory pism, obowiązujące przepisy i adresy instytucji.

  1. 1.
    wniosek do Miejskiego Rzecznika Konsumentów m.st.Warszawy
    (plik: wniosek_o_udzielenie_pomocy_rk-01-03-f1a.doc, rozmiar pliku: 72.5 KB)
    Pobierz
  2. 2.
    odstąpienie od umowy kredyt konsumencki
    (plik: odstapienie_od_umowy_kredyt_konsumencki.docx, rozmiar pliku: 11.23 KB)
    Pobierz
  3. 3.
    reklamacja usług finansowych
    (plik: reklamacja_uslug_finansowych.docx, rozmiar pliku: 12.65 KB)
    Pobierz
  4. 4.
    upoważnienie banku do udzielenia informacji rzecznikowi konsumentów
    (plik: upowaznienia_banku_do_udzielenie_informacji_mrk.docx, rozmiar pliku: 12.36 KB)
    Pobierz
  5. 5.
    upoważnienie SKOKu do udzielenia informacji rzecznikowi konsumentów
    (plik: upowaznienie_skoku_do_udzielenia_informacji_mrk.docx, rozmiar pliku: 12.36 KB)
    Pobierz
  1. 1.
    wyrok SN z 19 lutego 2010 IV CSK 428_09
    (plik: wyrok_sn_z_19_lutego_2010_iv_csk_428_09.docx, rozmiar pliku: 22.13 KB)
    Pobierz
  1. 1.
    Przejdź
  2. 2.
    Ustawa z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim
    (adres: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011001081)
    Przejdź
  3. 3.
    Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe Dz.U. 1997 nr 140 poz. 939
    (adres: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939)
    Przejdź
  4. 4.
    Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów
    (adres: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20070500331)
    Przejdź
  5. 5.
    ustawa z dnia 5 listopada 2009 roku o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych
    (adres: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20130001450)
    Przejdź
  6. 6.
    ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji
    (adres: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20160000996)
    Przejdź
zamknij
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dane adresowe:
Warszawa, Plac Powstańców Warszawy 1
00-950 Warszawa
Dane kontaktowe:
phone.: 22 55 60 800
fax: uokik@uokik.gov.pl
zamknij
Stowarzyszenie Konsumentów Polskich (organizacja pozarządowa) Dane adresowe:
Warszawa, Marcina Kasprzaka 49
01-234 Warszawa
zamknij
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych Dane adresowe:
Warszawa, ul. Stawki 2
00-193 Warszawa
zamknij
Komisja Nadzoru Finansowego Dane adresowe:
Warszawa, Plac Powstańców Warszawy 1
00-030 Warszawa
Dane kontaktowe:
phone.: (22) 262-41-11
fax: fax (22) 262-51-95
zamknij
Bankowy Arbitraż Konsumencki Dane adresowe:
Warszawa, ul. Kruczkowskiego 8
00-380 Warszawa
zamknij

Z pewnością zauważyłeś, że umowy zawierane z bankiem to na ogół gotowe szablony uzupełniane indywidualnymi danymi. Banki posługują się opracowanymi formularzami, tzw. wzorcami umownymi. Jest to dopuszczalne, o ile taki wzorzec (w szczególności ogólne warunki umów, wzór umowy, regulamin, tabele opłat i prowizji) został doręczony przed zawarciem umowy. Ogólne warunki umów i regulaminy bankowe, jako wzorce umowy, powinny być sformułowane jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta.

W podobny sposób mogą być także wprowadzane zmiany wzorców umownych.

Nie jest to jednak zupełnie dowolne. Przede wszystkim postanowienia wzorca nie wiążą konsumenta, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Takie zapisy umowne są niedozwolone i określane są mianem klauzul abuzywnych, niedozwolonych postanowień umownych. Rejestr klauzul niedozwolonych jest prowadzony przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i jest dostępny na stronie Urzędu.

Za postanowienia niedozwolone są uważane między innymi te, które uprawniają bank do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w umowie albo przewidują wyłącznie dla banku uprawnienie do zmiany, bez ważnych przyczyn, istotnych cech świadczenia, kształtują uprawnienie banku do zmiany warunków umowy zbyt ogólnie. Oznacza to, że bank nie może dowolnie zmieniać warunków wzorca umownego. Musi uzasadnić wprowadzoną zmianę, czyli po pierwsze podać podstawę dokonywanej zmiany wynikającą z umowy, wskazać, z jakich ważnych przyczyn modyfikuje np. regulamin lub tabelę opłat. Po drugie – ma obowiązek poinformować cię o dokonywanej zmianie w sposób umożliwiający zapoznanie się z treścią zmian. Jeżeli bank nie poinformował cię o dokonanej zmianie wzorca umownego, zmiana ta nie będzie dla ciebie wiążąca.

 

Przykłady klauzul niedozwolonych:

Zmiany w Regulaminie Bank ogłasza w sposób ogólnodostępny w Placówkach terenowych Banku.

Nie jest to prawidłowy sposób powiadomienia klienta o zmianie warunków umowy. Bank ma obowiązek poinformować konsumenta o zmianie warunków w sposób umożliwiający klientowi zapoznanie się ze zmianą, np. poprzez przesłanie pisma na adres korespondencyjny.

Zmiany w Tabeli opłat i prowizji za czynności bankowe nie stanowią zmian warunków Umowy.

Zmiana stawek opłat i prowizji jest zmianą warunków, podobnie jak wydłużenie lub skrócenie cyklu rozliczeniowego, terminu płatności, sposobu naliczania opłat.

 

Jeśli otrzymałeś pismo informujące o zmianie regulaminu albo tabeli opłat i prowizji, masz prawo sprawdzić, czy bank może dokonać zmiany. Oczywiście taka zmiana jako propozycja zmiany np. regulaminu wymaga twojej akceptacji. Jeśli nie zgadzasz się na proponowane przez bank zmiany, poinformuj o tym bank na piśmie. Możesz wypowiedzieć umowę w najbliższym terminie wypowiedzenia. Jeżeli z tej możliwości nie skorzystasz, wprowadzone zmiany zaczną obowiązywać.

PAMIĘTAJ!

Jednostronna zmiana wzorca umownego, bez wskazanych we wzorcu ważnych przyczyn, nie jest dopuszczalna i może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową. W takiej sytuacji należy złożyć reklamację w banku. Jeżeli zostanie ona odrzucona, możesz zgłosić praktykę banku w formie skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK).

 

Jeśli przedsiębiorca wprowadza zmiany wzorca umownego na podstawie niedozwolonego zapisu w umowie lub bez żadnej podstawy, albo nie poinformował cię o dokonaniu modyfikacji, możesz taką zamianę zakwestionować.

W pierwszej kolejności powinieneś złożyć reklamację do instytucji finansowej. W piśmie należy opisać działania przedsiębiorcy, czyli np. wskazać, że nie powiadomił cię o wprowadzeniu zmian albo nie jest uprawniony do dokonania zmiany, więc nie ma ona mocy wiążącej.

Jeśli bank nie odpowie pozytywnie, możesz skorzystać z pomocy Rzecznika Finansowego.

W razie podejrzenia stosowania przez instytucję finansową niedozwolonego postanowienia umownego możesz zawiadomić Prezesa UOKiK. W zawiadomieniu warto opisać stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, próby wyjaśnienia sprawy, a także dołączyć wzorzec umowy zawierający niedozwoloną klauzulę oraz kopię dotychczasowej korespondencji z instytucją finansową. Prezes UOKiK może wydać decyzję uznającą zapis wzorca umowy za niedozwolony. Decyzja może także określić środki zmierzające do usunięcia skutków naruszenia zakazu stosowania niedozwolonych postanowień umownych, np. pisemne powiadomienie klientów o bezprawności wprowadzonych zmian, obowiązek rozliczenia i zwrotu nienależnie pobranych opłat. Prawomocna decyzja o uznaniu postanowienia za niedozwolone ma skutek wobec danego przedsiębiorcy oraz wszystkich konsumentów, którzy zawarli z nim umowę na podstawie kwestionowanego wzorca.

 

 

Podstawa prawna:

art. 384, 3841, 3851, 385, 3853  Kodeksu cywilnego

art. 23a, 23b, 23d ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów

zamknij

Banki to instytucje szczególne. Gromadzą oszczędności klientów, inwestują, prowadzą rachunki, badają zdolność kredytową udzielając kredytu. Dzięki temu są administratorami szczególnie wrażliwych danych – nie tylko danych osobowych, ale i danych dotyczących zatrudnienia, wynagrodzenia, wykonywanych transakcji, stanie posiadanych środków i kwocie zadłużenia. Z tych względów obowiązuje je z mocy prawa tzw. tajemnica bankowa.

Bank, osoby w nim zatrudnione oraz osoby, za których pośrednictwem bank wykonuje czynności bankowe muszą zachować tajemnicę bankową. Obowiązek zachowania dyskrecji spoczywa nie tylko na banku, ale i na wszystkich jego pracownikach oraz osobach współpracujących, np. pośrednikach, zarówno obecnych, jak i byłych.

Tajemnicą objęte są wszystkie informacje dotyczące czynności bankowej - uzyskane w czasie negocjacji, podczas zawierania i późniejszej realizacji umowy. Bank może wykorzystywać tylko te dane, które są niezbędne do wykonania umowy.

Z uwagi na obowiązującą tajemnicę bank nie może udostępniać danych osobom trzecim, nieupoważnionym, nawet domownikom i bliskim członkom rodziny. Bezprawne ujawnienie tajemnicy bankowej pociąga za sobą sankcje karne i cywilne, bank ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą.

Ustawa określa także krąg instytucji, które mogą uzyskać dostęp do informacji objętych tajemnicą bankową. Należą do nich między innymi banki i instytucje finansowe, Komisja Nadzoru Finansowego, Najwyższa Izba Kontroli, Generalny Inspektor Danych Osobowych, Rzecznik Finansowy, wojsko, policja, prokuratorzy oraz sądy - oczywiście w ustawowo określonych okolicznościach.

Tajemnica bankowa nie obowiązuje oczywiście wobec klienta, którego informacje dotyczą. Oznacza to, że jako klient masz prawo do pełnego dostępu do tych danych.

Możesz również upoważnić na piśmie bank do udzielania określonych informacji wskazanej osobie. Tylko na takiej podstawie - pisemnego upoważnienia - bank może przekazać dane innej osobie.

Warto o tym pamiętać, jeśli chcesz skorzystać z pomocy Rzecznika Konsumentów w rozstrzygnięciu sporu z bankiem. Do wniosku trzeba dołączyć upoważnienie banku do ujawnienia i przekazania informacji objętych tajemnicą bankową Rzecznikowi działającemu w sprawie. Upoważnienie własnoręcznie podpisane, w oryginalnym egzemplarzu należy załączyć do wniosku. Podpis złożony na upoważnieniu musi się zgadzać ze wzorem podpisu składanym w banku.

 

PAMIĘTAJ!

warunkiem wystąpienia Rzecznika Konsumentów w twojej sprawie jest udzielenie bankowi upoważnienia do udostępnienia i przekazania Rzecznikowi informacji objętych tajemnicą bankową.

 

 

Podstawa prawna:

art. 104, 105 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2010 roku, sygn. akt IV CSK 428/09

zamknij

Umowa rachunku bankowego zawarta na użytek prywatny, nie związany z działalnością gospodarczą ulega rozwiązaniu:

- z dniem śmierci posiadacza rachunku albo

- z upływem 10 lat od dnia wydania przez posiadacza rachunku ostatniej dyspozycji dotyczącej rachunku, chyba że umowa rachunku oszczędnościowego lub rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej była zawarta na czas oznaczony dłuższy niż 10 lat. Taką dyspozycją nie jest oczywiście postanowienie umowne o automatycznym odnowieniu umowy. 

Pomimo wygaśnięcia umowy, uważa się ją za wiążącą aż do chwili wypłaty przez bank środków pieniężnych osobie posiadającej do nich tytuł prawny, chyba że stan środków pieniężnych na rachunku nie przekracza kwoty minimalnej określonej w umowie. 

Od dnia wygaśnięcia rachunku do dnia wypłaty środków osobie posiadającej do nich tytuł prawny, środki podlegają również waloryzacji o prognozowany w ustawie budżetowej na dany rok średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem. Waloryzacji dokonuje się na ostatni dzień roku kalendarzowego.

Co to oznacza w praktyce? O śmierci posiadacza rachunku, powinieneś poinformować bank, przedstawiając odpis aktu zgonu. Bank także ma pewne obowiązki w tym zakresie. Jeżeli od wydania ostatniej dyspozycji na rachunku bankowym minęło 5 lat, bank musi wystąpić o udostępnienie danych z rejestru PESEL umożliwiających ustalenie, czy właściciel rachunku żyje. 

Z upływem 3 miesięcy od dnia wygaśnięcia umowy rachunku bankowego zawartej na czas oznaczony, w razie braku wcześniejszej dyspozycji wypłaty środków pieniężnych, bank również ma obowiązek wystąpić o udostępnienie danych z rejestru PESEL w celu ustalenia, czy posiadacz rachunku żyje.

W przypadku śmierci właściciela rachunku bank ma obowiązek wypłacić z rachunku kwotę kosztów pogrzebu osobie, która zorganizowała pochówek. Nie musi być to osoba spokrewniona ze zmarłym. Jeśli przedstawiła odpowiednie rachunki, może domagać się zwrotu kosztów pochówku - ceremonii kościelnej, pochówku na cmentarzu, stypy - w wysokości nieprzekraczającej kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku. Wypłacona kwota nie wchodzi w skład spadku po zmarłym.


Przykład:

Przyjaciółka pani Teresy nie miała bliskiej rodziny. Po jej śmierci to pani Teresa zajęła się organizowaniem pochówku. Po pogrzebie zgromadziła wszystkie faktury i udała się do banku z żądaniem zwrotu wydatków na pochówek. Bank ze środków zgromadzonych na rachunku zmarłej dokonał wypłaty na konto wskazane przez panią Teresę.

 

Środki zgromadzone na rachunku wchodzą w skład spadku, chyba że zostały objęte dyspozycją na wypadek śmierci. Do spadku nie wchodzi bowiem kwota wypłaty na podstawie takiej dyspozycji. Pozostałe środki wchodzą w skład spadku po zmarłym i podlegają dziedziczeniu.

zamknij

O rachunkach bankowych po zmarłym spadkobiercy często nie mają żadnych informacji. 

Banki mają obowiązek prowadzić centralną informację o rachunkach. 

Ponadto bank ma obowiązek udzielić osobie, która uzyskała tytuł prawny do spadku po posiadaczu rachunku (prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialne potwierdzenie dziedziczenia), zbiorczej informacji o rachunkach bankowych zmarłego. Taka informacja może być odpłatna, jednak pobierana opłata nie może być wyższa niż koszt jej wygenerowania. Zbiorczą informację bank jest obowiązany dostarczyć osobie, która wystąpiła z żądaniem, niezwłocznie po jej pozyskaniu z Centralnej Informacji. W zbiorczej informacji wskazuje się także podmiot, który prowadzi albo prowadził rachunek, numery rachunków wynikające z umowy oraz informację, czy rachunki są nadal prowadzone.

 

 

Podstawa prawna:

art. 55, 56, 92ba, 92bb, 92bc, 92bd ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe

art. 922 Kodeksu cywilnego.

zamknij

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci to uproszczona procedura przekazania najbliższym środków zgromadzonych na rachunku po śmierci właściciela rachunku. Posiadacz rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej może polecić na piśmie bankowi dokonanie po swojej śmierci wypłaty określonej kwoty pieniężnej z rachunku wskazanym przez siebie osobom:

- małżonkowi,

- wstępnym (rodzicom, dziadkom, pradziadkom itd.),

- zstępnym (dzieciom, wnukom, prawnukom itd.),

- rodzeństwu.

Zgodnie z powyższym dyspozycja może być wydana tylko na rzecz najbliższych krewnych.

 

Przykład:

Pan Jan wydał w banku dyspozycję wypłaty środków po swojej śmierci: w wysokości 10 000 zł swojej wnuczce, w wysokości 10 000 zł wnukowi, 20 000 zł swojej córce i 30 000 zł swojej żonie. Na rzecz ww. osób wymienionych mogły zostać wydane dyspozycje wkładem na wypadek śmierci. 

 

Osoby nieuprawnione, jak. np. rodzeństwo cioteczne, stryj, sąsiadka czy przyjaciel nie otrzymają wypłaty środków, pomimo wydania takiej dyspozycji.

 

Przykład:

Pani Barbara dowiedziała się, że sąsiadka w podziękowaniu za opiekę złożyła w banku dyspozycję wkładem na wypadek śmierci wskazując panią Barbarę jako uprawnioną do otrzymania kwoty 35 000 zł. Pani Barbara jako sąsiadka nie jest jednak uprawniona do otrzymania tych środków, ponieważ nie spełnia podstawowej przesłanki, jaką jest odpowiedni stopień pokrewieństwa.

 

Dyspozycji może być kilka. Kwota wypłaty bez względu na ilość wydanych dyspozycji nie może jednak być wyższa niż dwudziestokrotne przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku. Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci może być w każdym czasie zmieniona lub odwołana przez posiadacza rachunku. Jeżeli posiadacz rachunku wydał więcej niż jedną dyspozycję wkładem na wypadek śmierci, a łączna suma wydanych dyspozycji przekracza ww. limit, dyspozycja wydana później ma pierwszeństwo przed dyspozycją wydaną wcześniej. Wypłacone środki nie wchodzą do spadku po posiadaczu rachunku. Jeśli zmarły wydał taką dyspozycję na twoją rzecz, nie musisz przedstawiać dokumentów spadkowych. Wystarczy, że przedstawisz akt zgonu, dokumenty potwierdzające swoją tożsamość i właściwe pokrewieństwo ze zmarłym.

Bank ma także obowiązek przy zawieraniu umowy rachunku poinformować w sposób zrozumiały dla posiadacza rachunku o możliwości wydania takiej dyspozycji i wskazać, jakie osoby mogą z takiej dyspozycji skorzystać. Po uzyskaniu przez bank informacji o śmierci posiadacza rachunku który wydał dyspozycję wkładem na wypadek śmierci, bank ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić wskazane osoby o możliwości wypłaty określonej kwoty.

 

 

Podstawa prawna:

art. 56a, 59a, 59b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe

zamknij

Odziedziczyć możesz nie tylko fortunę lub niewielką posiadłość. W skład spadku po zmarłym wchodzą nie tylko zgromadzone oszczędności, ale i zaciągnięte długi. Wszystkie zobowiązania o charakterze majątkowym, jak. np. pożyczki, kredyty nie wygasają z chwilą śmierci, lecz podlegają dziedziczeniu.

Pamiętaj jednak, że banki są zobowiązane do zachowania tajemnicy bankowej, nie mogą udostępniać danych osobom nieuprawnionym. Informacje o stanie zadłużenia to dane szczególnie wrażliwe. Co za tym idzie, by uzyskać informacje, czy zmarły miał jakieś kredyty w danym banku, musisz przedstawić tytuł prawny – postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego, oświadczenie o przyjęciu spadku wprost lub z dobrodziejstwem inwentarza złożone przed notariuszem. Jeśli przyjąłeś spadek, odpowiadasz za długi spadkowe także swoim majątkiem:

w pełnej wysokości, jeśli przyjąłeś spadek wprost albo

do wysokości aktywów spadku, jeśli przyjąłeś spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

 

Przykład:

Pan Czesław przyjął spadek po samotnym bracie. Był przekonany, że brat nie miał żadnych długów, więc przyjął spadek wprost. Po kilku miesiącach okazało się, że brat zawarł kilka umów o pożyczkę. Pan Czesław za długi zmarłego brata odpowiada w pełnej wysokości, także całym swoim majątkiem. Oznacza to, że firmy pożyczkowe mogą od niego domagać się pełnej spłaty pożyczek.

 

Co możesz zrobić, jeśli w skład przyjętego spadku wchodzą pożyczki, kredyty? 

Przede wszystkim dokładnie przeczytaj umowę, sprawdź kwoty, terminy. Obowiązuje trzyletni termin przedawnienia roszczeń z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, jak i opłat o charakterze okresowym. Niekiedy kredyty są zabezpieczone ubezpieczeniem na życie. Nie jest to jednak regułą.

Jeśli została zawarta umowa ubezpieczenia na życie, zwróć się do ubezpieczyciela o wypłatę odszkodowania. Może ono pokryć pełną kwotę zadłużenia, lecz nie musi. Są to dwie odrębne umowy. Suma ubezpieczenia wypłacana przez ubezpieczyciela zależy od warunków umowy ubezpieczenia. Kwota zadłużenia wynika natomiast z umowy o kredyt i zależy od warunków umowy i dotychczasowej spłaty.

 

 

Podstawa prawna:

art. 922 Kodeksu cywilnego

zamknij

Bank jest osobą prawną utworzoną zgodnie z przepisami ustaw, działającą na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych. Działalność bankowa jest rygorystycznie uregulowana przepisami prawa z uwagi na swój charakter. Zasady tworzenia i działania banków określają przepisy prawa bankowego. Utworzenie banku wymaga uzyskania zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego (KNF). Samo określenie bank jest zastrzeżone wyłącznie dla banków, nie może się nim posługiwać inna instytucja, jak np. firma pożyczkowa. Wykaz banków działających w Polsce znajduje się na stronie internetowej KNF. Banki podlegają ścisłemu nadzorowi KNF. 


Wyłącznie banki mogą wykonywać zastrzeżone czynności bankowe, czyli: przyjmować wkłady pieniężne płatne na żądanie lub w oznaczonym terminie, prowadzić rachunki wkładów i inne rachunki bankowe, udzielać kredytów, gwarancji bankowych, emitować bankowe papiery wartościowe, przeprowadzać bankowe rozliczenia pieniężne. Ponadto udzielają pożyczek, wykonują operacje czekowe, świadczą usługi płatnicze, przechowują papiery wartościowe, udzielają poręczeń, udostępniają skrytki sejfowe, skupują i sprzedają wartości dewizowe. Tym samym banki mogą oferować usługi finansowe zastrzeżone wyłącznie dla banków, jak i pozostałe. Co istotne, depozyty bankowe są chronione przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny w przypadku niewypłacalności banku. Fundusz gwarantuje wypłatę środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych lub należnych z tytułu wierzytelności wynikających z czynności bankowych o równowartości w złotych 100 000 euro. Ponadto banki są zobowiązane są do zachowania tajemnicy bankowej. 

 


Podstawa prawna:

art. 2, 3, 105 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe

art. 2 ust. 1, 5, 17, 19, 20, 24, 35 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji

zamknij

SKOK-i, czyli spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe nie są bankami. To instytucje finansowe będące spółdzielniami. Mają swoją odrębną regulację ustawową, dotyczą ich również wybrane przepisy prawa bankowego, jak i prawa spółdzielczego. Utworzenie SKOK-u wymaga zezwolenia KNF, zastrzeżone jest również posługiwanie się określeniem kasa

 

SKOK-i to spółdzielnie, więc oferują usługi wyłącznie członkom spółdzielni. SKOK-i gromadzą środki pieniężne swoich członków, udzielają  im  pożyczek  i  kredytów,  przeprowadzają  na  ich  zlecenie rozliczenia finansowe. Jeśli chcesz skorzystać z usług SKOK-u, musisz zostać jego członkiem, co wiąże się między innymi z obowiązkiem uiszczenia wkładu i opłatami członkowskimi. Działalność SKOK-ów podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego. Depozyty kas także są objęte ochroną Bankowego Funduszu Gwarancyjnego do równowartości w złotych 100 000 euro. 

SKOK-i mają obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej. Tajemnica obejmuje wszystkie informacje uzyskane w czasie negocjacji, zawierania i realizacji umowy na podstawie której kasa świadczy usługę swojemu członkowi. Dostęp do tajemnicy mają wyłącznie członkowie organów oraz pracownicy kasy. Tajemnica zawodowa obowiązuje w trakcie, jak i po zakończeniu pełnienia funkcji lub ustaniu stosunku pracy. 

Tajemnica zawodowa nie obowiązuje oczywiście wobec klienta, którego informacje dotyczą. Oznacza to, że jako klient masz prawo do pełnego dostępu do tych danych.

Możesz również upoważnić na piśmie kasę do udzielania określonych informacji wskazanej osobie. Tylko na takiej podstawie - pisemnego upoważnienia - bank może przekazać dane innej osobie.

Warto o tym pamiętać, jeśli chcesz skorzystać z pomocy Rzecznika Konsumentów w rozstrzygnięciu sporu z kasą. Do wniosku trzeba dołączyć upoważnienie kasy do ujawnienia i przekazania informacji objętych tajemnicą zawodową Rzecznikowi działającemu w sprawie. Upoważnienie własnoręcznie podpisane, w oryginalnym egzemplarzu należy załączyć do wniosku. Podpis złożony na upoważnieniu musi się zgadzać ze wzorem podpisu składanym w kasie.

 

PAMIĘTAJ!

warunkiem wystąpienia Rzecznika Konsumentów w twojej sprawie jest udzielenie kasie upoważnienia do udostępnienia i przekazania Rzecznikowi informacji objętych tajemnicą zawodową.

 

 

Podstawa prawna:

art. 2, 3, 5, 7, 9e ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych

art. 2 ust. 28, 5, 18, 19, 21, 24, 35 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji

zamknij

Parabanki to pozabankowe instytucje finansowe, które udzielają pożyczek konsumentom. Nie mogą udzielać kredytów, prowadzić rachunków bankowych, ani przyjmować depozytów. Dlatego też nigdy nie lokuj w nich środków finansowych. Pozabankowe instytucje finansowe mogą być prowadzone wyłącznie w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej. Nie są objęte restrykcyjnymi przepisami prawa bankowego. Utworzenie takiej instytucji nie wymaga uzyskania zezwolenia KNF. Wymogiem jest zgromadzenie kapitału zakładowego w wysokości minimum 200 000 zł i wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. Parabanki nie podlegają takiemu ścisłemu nadzorowi, jak banki. Jednak Komisja Nadzoru Finansowego sprawując ogólny nadzór nad rynkiem usług finansowych w Polsce, zbiera informacje na temat działalności parabanków i w przypadku nieprawidłowości zamieszcza na swojej stronie internetowej publiczne ostrzeżenia. Zanim zawrzesz umowę z parabankiem, koniecznie sprawdź, czy nie widnieje na liście. Nieprawidłowości w działaniu parabanków możesz zgłosić Komisji. O stosowanych przez parabank praktykach naruszających zbiorowe interesy konsumentów możesz zawiadomić Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Parabanki nie są objęte ochroną Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Mogą uzyskać dostęp, jak i przekazywać informacje umieszczane w bazach danych (np. BIK) na podstawie udzielonego przez ciebie pisemnego upoważnienia, wyłącznie w zakresie niezbędnym do oceny twojej zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego. W tym przypadku mają obowiązek zachowania w tajemnicy informacje stanowiące tajemnicę bankową.  

 

Czym się różni pożyczka w banku od pożyczki w parabanku?

Przepisy ustawy o kredycie konsumenckim mają zastosowanie nie tylko do kredytów udzielanych przez banki, ale i do pożyczek oferowanych przez kasy oszczędnościowo-kredytowe i instytucje pozabankowe. Oznacza to, że zarówno banki, jak i parabanki muszą wypełnić swoje obowiązki ustawowe:

informacyjne,

zbadania zdolności kredytowej,

co do formy i treści umowy, w tym limitów wysokości oprocentowania, odsetek karnych i pozaodsetkowych kosztów kredytu,

dotyczące prawa konsumenta do odstąpienia od umowy,

w zakresie prawa konsumenta do wcześniejszej spłaty kredytu.

W obu przypadkach - tak pożyczki w banku, jak i pożyczki w parabanku - obowiązują te same zasady odstąpienia od umowy kredytu konsumenckiego. W obu przypadkach możesz także skorzystać z sankcji darmowego kredytu.

 

Co powinieneś sprawdzić zanim podpiszesz umowę z parabankiem?

Przede wszystkie oceń rozsądnie, czy wzięcie pożyczki jest konieczne. Nie zadłużaj się pochopnie. Pamiętaj też, że kolejna pożyczka nie jest dobrym rozwiązaniem spłaty zadłużenia. To najczęściej pierwszy krok do wpadnięcia w tzw. spiralę długów.

Jeśli zdecydujesz się na pożyczkę, zacznij od sprawdzenia instytucji pożyczkowej. Sprawdź listę ostrzeżeń publicznych KNF na stronie internetowej Komisji. Dane rejestrowe spółki zweryfikujesz przez Krajowy Rejestr Sądowy. Możesz także sprawdzić na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, czy Urząd prowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie danego parabanku. Decyzje UOKiK są publikowane na stronie Urzędu. 

Dokładnie przeczytaj umowę i upewnij się, że wszystkie zapisy są dla ciebie zrozumiałe. Oblicz też wszystkie koszty i sprawdź, czy mieszczą się w ustawowych limitach.

 

 

Podstawa prawna:

art. 2, 30, 53, 54, 59a, 59b, 59c ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim